BÖLGELERNİÑ EPİSİ

“İşğalden azat etüvden soñ, menim Qırımtatar olmağan dostlarıma öz doğıp, ösken müitimni köstermek — hayallarımdan biridir” — dep itiraf ete çoq yıl devamında dünyağa Ukrayina ve Qırım mevzusını tanıtqan ve Qırımtatar cemaatınıñ sesini duydurğan Alim Aliyev. Alim — Ukrayin institutınıñ...

Qırım tarihını añlamasañız, umumen Ukrayina ve atta Avropa tarihını añlap olamazsıñız, çünki bu daa antik efsaneler ve şeerler yaratuv yeri, qadimiy cenk meydanı ve imperiyalarnıñ tutuş noqtasıdır. Mında Türkiy ve Avropa alemleri, hristianlıq ve İslâm qarşılaşalar, yañı halqlar meydanğa keleler....

Çeşit-türlü memleketlerniñ em resmiy, em resmiy olmağan şiarları bar. Olarnıñ episi qısqadan esas milliy ğayeni ifade ete, misal içün Poloniyalı “Za wolność naszą i waszą” (Siziñ ve bizim serbestligimiz içüb), Belaruslı “Жыве Беларусь! Жыве вечна!” (Belarus yaşasın! Ebediyen yaşasın!). Eñ...

Mezarlıqlar, bu tek mevtalar defin etilgen mahsus belgilengen yer degil, amma daa aile, milliy toplulıqlar ve milletlerniñ bir hatıra arhividir. Ukrayinadaki eren yerlerniñ yoq etilüvi ve ne içün bu bizim facialarımızdan biri olğanını tarif etemiz.

Oraq ayınıñ 1-nde YUNESKO, qorçaluvğa muhtac olğan maddiy olmağan medeniy miras obyektleri cedveline ukrayin borşçını qoştı. Özbek ve Tacik pilâvı (2016 senesi qoşuldı), Ermeni lavaşı (2016), Azeri dolması (2017), Neapol pizzası (2017) kibi yemeklerniñ yanına Ukrayin milliy aşı da tüşti....

Qırımtatarlar, Qırım yarımadasında ve zemaneviy Ukrayinanıñ çölünde şekillengen türkiy asıllı Ukrayinanıñ tamır halqıdır.

Qırım yarımadasınıñ işğali apansızdan olmadı. Çoq vaqıt malümat toplağan ve siyasiy ceetten azırlanğan Rusiye, 2014 senesiniñ başında müddetinden evel saylavlardan faydalanıp, Qırımnı işğal etmege cesaret etti. O vaqıttan berli, bir zamanları istiqballi turizm bölgesi Rusiye ordusı içün bir talim poligonına...

Susana Camaladinova, daa çoq Jamala olaraq bellidir. O, qırımtatar ve ermeni tamırları olğan ukrayin yırcısıdır. 2016 senesi Jamala qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgünligi faciasına bağışlanğan “1944” yırınen “Eurovision” yır yarışında ğalebe qazandı.